Luật An ninh mạng 2025 có hiệu lực: Doanh nghiệp và bài toán bảo mật tài liệu số

Từ ngày 1/7/2026, Luật An ninh mạng năm 2025 chính thức có hiệu lực, thay thế Luật An ninh mạng 2018 và Luật An toàn thông tin mạng 2015. Việc hợp nhất hai đạo luật thành một khung pháp lý thống nhất đánh dấu bước chuyển quan trọng: bảo vệ dữ liệu và bảo đảm an toàn hệ thống thông tin không còn là lựa chọn, mà trở thành nghĩa vụ bắt buộc đối với mọi tổ chức, doanh nghiệp.

Đối với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên internet, vận hành nền tảng số hoặc xử lý dữ liệu người dùng, luật mới yêu cầu áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật và quản lý để bảo vệ dữ liệu khỏi truy cập trái phép, rò rỉ hoặc bị đánh cắp; đồng thời rà soát lại việc quản lý, lưu trữ dữ liệu liên quan đến người dùng tại Việt Nam.

Khung pháp lý an ninh mạng bước sang trang mới

Luật An ninh mạng 2025 được Quốc hội thông qua cuối năm 2025 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Điểm cốt lõi của luật là chuyển trọng tâm từ ứng phó sang phòng ngừa: tổ chức phải chủ động đánh giá rủi ro, xây dựng quy trình bảo vệ hệ thống thông tin và có phương án ứng phó sự cố ngay từ khâu thiết kế, thay vì chỉ xử lý khi đã xảy ra sự việc.

Đối với dữ liệu của người dùng Việt Nam, các yêu cầu về quản lý, lưu trữ và cung cấp dữ liệu theo quy định pháp luật được nhấn mạnh, buộc doanh nghiệp phải đánh giá lại hạ tầng và chính sách quản trị dữ liệu hiện có. Đây là thời điểm để mỗi tổ chức xem xét mình đang lưu trữ dữ liệu ở đâu, do ai quản lý và được bảo vệ ở mức nào.

Trung tâm giám sát an ninh mạng giúp phát hiện và phản ứng với các mối đe dọa theo thời gian thực.

Chuẩn kỹ thuật cho hệ thống lưu trữ tài liệu điện tử

Song hành với luật, một quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an ninh mạng cho hệ thống thông tin lưu trữ tài liệu điện tử đã được ban hành trong năm 2026. Quy chuẩn này đặt ra những yêu cầu rất cụ thể mà bất kỳ tổ chức nào vận hành kho tài liệu số cũng nên tham chiếu.

Trước hết, hệ thống phải có cơ chế bảo đảm tính toàn vẹn của tài liệu, chống sửa đổi, xóa hoặc làm sai lệch trái phép. Với tài liệu có yêu cầu bảo mật, khi lưu trữ ngoại tuyến hoặc truyền trên môi trường mạng, hệ thống phải thiết lập mật khẩu bảo vệ trực tiếp trên tệp hoặc mã hóa nội dung. Đặc biệt, việc quản lý khóa mã hóa phải tách biệt khỏi hệ thống lưu trữ bản sao lưu, và chỉ sử dụng những phương pháp mã hóa mạnh, chưa bị công bố điểm yếu.

Những nguyên tắc này đặc biệt quan trọng với các doanh nghiệp đang đẩy mạnh số hóa tài liệu và lưu trữ điện tử, nơi khối lượng dữ liệu nhạy cảm ngày càng lớn và giá trị pháp lý của tài liệu số ngày càng cao.

Từ phòng thủ bị động sang mô hình Zero Trust

Xu hướng bảo mật hiện đại đang dịch chuyển từ mô hình phòng thủ kiểu “lâu đài và hào nước”, vốn tin tưởng mọi thứ bên trong mạng nội bộ, sang mô hình Zero Trust với triết lý cốt lõi: không tin tưởng bất kỳ ai theo mặc định, kể cả người dùng bên trong hệ thống. Mọi truy cập đều phải được xác thực và cấp quyền rõ ràng, bất kể xuất phát từ đâu.

Zero Trust dựa trên vài trụ cột: xác thực liên tục và xác thực đa yếu tố; phân quyền theo nguyên tắc đặc quyền tối thiểu, tức mỗi tài khoản chỉ được cấp đúng quyền cần thiết cho công việc; quản lý danh tính tập trung; và giám sát, phát hiện bất thường theo thời gian thực. Nhờ đó, ngay cả khi một mật khẩu bị lộ, kẻ tấn công cũng khó lòng đi sâu vào hệ thống.

Bảo mật hạ tầng máy chủ và hệ thống lưu trữ là lớp phòng thủ then chốt trước các cuộc tấn công mã hóa dữ liệu.

Ba trụ cột bảo vệ dữ liệu doanh nghiệp

Một hệ thống phòng thủ hiệu quả thường được xây dựng trên ba trụ cột. Thứ nhất là kiểm soát nội bộ và quản trị truy cập: áp dụng xác thực đa yếu tố, phân quyền chặt chẽ và chính sách mật khẩu mạnh. Thứ hai là hạ tầng an ninh mạng chuyên sâu: giám sát liên tục 24/7 qua trung tâm điều hành an ninh, tường lửa thế hệ mới, mã hóa dữ liệu cả khi lưu trữ lẫn khi truyền tải, và tuân thủ quy tắc sao lưu 3-2-1 để luôn có bản phục hồi sạch.

Thứ ba, và thường bị xem nhẹ nhất, là con người và quản trị dữ liệu. Doanh nghiệp cần phân loại dữ liệu theo mức độ nhạy cảm để biết mình đang có gì và ở đâu, đồng thời đào tạo nhận thức an toàn thông tin cho nhân viên, bởi phần lớn sự cố khởi phát từ thao tác của con người như nhấp vào đường dẫn lừa đảo. Tựu trung là ba nguyên tắc: biết mình có gì, không tin ai một cách mặc định, và luôn sẵn sàng cho tình huống bị tấn công.

Doanh nghiệp cần làm gì trước mốc hiệu lực

Mốc 1/7/2026 là thời điểm để mỗi tổ chức rà soát toàn diện. Những việc nên làm ngay gồm: đánh giá an toàn thông tin để xác định khoảng trống tuân thủ; phân loại và lập bản đồ dữ liệu quan trọng; xây dựng hoặc kiện toàn quy trình ứng cứu sự cố; và lập lộ trình khắc phục theo thứ tự ưu tiên. Với các hệ thống lưu trữ tài liệu điện tử, cần đối chiếu với quy chuẩn kỹ thuật mới về mã hóa, quản lý khóa và kiểm soát truy cập.

Chậm trễ trong bảo mật đồng nghĩa với việc tự đặt tổ chức trước cả rủi ro pháp lý lẫn rủi ro vận hành, khi một sự cố rò rỉ dữ liệu có thể gây thiệt hại tài chính và uy tín khó đong đếm, thậm chí ảnh hưởng đến khả năng tồn tại của doanh nghiệp trên thị trường.

An ninh mạng không còn là câu chuyện riêng của bộ phận công nghệ thông tin, mà đã trở thành một phần của quản trị doanh nghiệp và tuân thủ pháp luật. Khung pháp lý mới cùng các quy chuẩn kỹ thuật là luật chơi rõ ràng hơn, nhưng cũng là cơ hội để doanh nghiệp chuẩn hóa lại nền tảng bảo mật. Đầu tư đúng lúc cho bảo vệ dữ liệu hôm nay chính là bảo vệ năng lực vận hành và niềm tin của khách hàng trong dài hạn.