Nước rút số hóa bệnh án: Bệnh viện chạy đua trước hạn 2026

Chỉ còn chưa đầy sáu tháng trước hạn chót 31/12/2026, ngành y tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn nước rút của một trong những dự án số hóa tài liệu quy mô lớn nhất từ trước đến nay: chuyển toàn bộ hồ sơ khám chữa bệnh từ giấy sang bệnh án điện tử. Theo lộ trình, từ ngày 1/1/2027, các cơ sở khám chữa bệnh trên cả nước sẽ chấm dứt sử dụng bệnh án giấy như hình thức lưu trữ chính thức, thay vào đó vận hành hoàn toàn trên hồ sơ số.

Đến giữa năm 2026, hơn 1.200 bệnh viện — tương đương khoảng ba phần tư số cơ sở trên toàn quốc — đã công bố triển khai hồ sơ bệnh án điện tử. Con số này tăng vọt so với chỉ vài trăm bệnh viện hồi giữa năm 2025, cho thấy sức ép về thời hạn đang buộc các bệnh viện tăng tốc đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin và số hóa dữ liệu.

Hạn chót 31/12/2026 và cuộc chạy nước rút toàn ngành

Mốc thời gian 31/12/2026 không phải là một khuyến nghị mà là yêu cầu bắt buộc. Các cơ sở khám chữa bệnh phải hoàn tất triển khai hồ sơ bệnh án điện tử chậm nhất vào thời điểm này; sau đó, việc duy trì bệnh án giấy song song sẽ không còn được chấp nhận. Với những bệnh viện lớn, nơi khối lượng hồ sơ tồn đọng lên tới hàng triệu trang, việc số hóa đúng hạn đòi hỏi một kế hoạch bài bản về nhân lực, thiết bị quét và hệ thống phần mềm.

Sức ép thời hạn đã tạo ra chuyển biến rõ rệt. Nếu như ở thời điểm phải hoàn thành đối với khối bệnh viện vào giữa năm 2025, tiến độ còn rất chậm với chỉ vài trăm cơ sở, thì đến cuối năm 2025 số bệnh viện triển khai đã vượt quá một nửa chỉ tiêu và tiếp tục tăng nhanh trong nửa đầu năm 2026. Đây là kết quả của hàng loạt chỉ đạo quyết liệt, trong đó có Chỉ thị 07/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về đẩy nhanh chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế.

Nhiều bệnh viện lớn đã công bố chính thức áp dụng hồ sơ bệnh án điện tử, mở đường cho việc xóa bỏ bệnh án giấy trên cả nước.

Hành lang pháp lý: Từ Thông tư 13/2025 đến kế hoạch 2026–2030

Nền tảng pháp lý cho bệnh án điện tử được xác lập từ Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023, trong đó công nhận hồ sơ bệnh án điện tử có giá trị pháp lý và giá trị chuyên môn tương đương bệnh án giấy. Trên cơ sở đó, Thông tư 13/2025/TT-BYT quy định chi tiết nguyên tắc lập, cập nhật, ký số, lưu trữ và khai thác hồ sơ bệnh án điện tử, đồng thời ấn định lộ trình bắt buộc cho từng nhóm cơ sở khám chữa bệnh.

Tiếp nối, Bộ Y tế ban hành Quyết định 965/QĐ-BYT phê duyệt kế hoạch triển khai hồ sơ bệnh án điện tử trên toàn quốc giai đoạn 2026–2030, đặt mục tiêu đến năm 2030 toàn bộ cơ sở khám chữa bệnh vận hành không giấy tờ. Hồ sơ bệnh án điện tử cũng được kết nối với số định danh cá nhân và ứng dụng định danh điện tử VNeID, trở thành một mắt xích trong hệ sinh thái dữ liệu y tế quốc gia. Đến nay, hơn 34 triệu sổ sức khỏe điện tử đã được khởi tạo và tích hợp trên VNeID.

Bức tranh toàn quốc: Hơn ba phần tư bệnh viện đã vào cuộc

Tiến độ triển khai không đồng đều giữa các tuyến. Bệnh viện tuyến tỉnh và các bệnh viện hạng cao thường đi trước nhờ nguồn lực và hạ tầng công nghệ thông tin sẵn có, trong khi bệnh viện tuyến huyện và đặc biệt là khối bệnh viện tư nhân có tiến độ chậm hơn. Dù vậy, nhiều địa phương đã về đích sớm: Quảng Ninh là tỉnh đầu tiên hoàn thành 100% bệnh viện triển khai bệnh án điện tử từ giữa năm 2025, và danh sách các tỉnh, thành hoàn thành toàn diện tiếp tục được nối dài.

Đà Nẵng đặt mục tiêu từ ngày 1/11/2026, 100% bệnh viện trực thuộc Sở Y tế thành phố hoàn tất bỏ bệnh án giấy; các bệnh viện bộ, ngành và tư nhân trên địa bàn thực hiện từ đầu năm 2027. Thành phố cũng đã tạo lập được khoảng 95% hồ sơ sức khỏe điện tử cho người dân, tạo tiền đề thuận lợi cho việc liên thông dữ liệu giữa các cơ sở.

Cùng với bệnh án điện tử, nhiều bệnh viện triển khai kiosk sinh trắc học để đăng ký khám bệnh nhanh, giảm dần thủ tục giấy tờ.

Số hóa bệnh án: Không chỉ là quét giấy lên máy tính

Một quan niệm phổ biến nhưng chưa đầy đủ là xem số hóa bệnh án đơn thuần là việc quét tài liệu giấy thành tệp ảnh. Trên thực tế, hồ sơ bệnh án điện tử là một hệ thống dữ liệu có cấu trúc: mỗi chỉ định, kết quả xét nghiệm, hình ảnh chẩn đoán hay đơn thuốc đều được số hóa, gắn siêu dữ liệu và ký số để bảo đảm tính toàn vẹn, tính xác thực và khả năng truy vết.

Điều này đòi hỏi bệnh viện phải đồng bộ nhiều hệ thống: phần mềm quản lý bệnh viện (HIS), hệ thống thông tin xét nghiệm (LIS), hệ thống lưu trữ và truyền hình ảnh y khoa (PACS), cùng hạ tầng máy chủ, lưu trữ và bảo mật tương ứng. Với khối tài liệu giấy đã tồn đọng, quá trình số hóa còn bao gồm các khâu quét, nhận dạng ký tự, phân loại và lập chỉ mục để hồ sơ có thể được tra cứu nhanh chóng và chính xác.

Lợi ích đo đếm được và những nút thắt còn lại

Lợi ích của bệnh án điện tử đã được nhiều bệnh viện chứng minh bằng con số cụ thể. Tại một bệnh viện hạng đặc biệt ở Hà Nội, chỉ riêng việc ngừng in phim và giảm giấy tờ đã giúp tiết kiệm gần 80 tỷ đồng mỗi năm; thời gian tìm kiếm một hồ sơ bệnh án được rút ngắn từ vài phút xuống còn vài giây. Nhiều bệnh viện khác cũng giải phóng được những kho lưu trữ hồ sơ giấy rộng hàng trăm, thậm chí cả nghìn mét vuông để dành cho hoạt động chuyên môn.

Tuy vậy, chặng nước rút vẫn còn không ít nút thắt. Chi phí đầu tư cho một bệnh viện tuyến tỉnh có thể vượt 10 tỷ đồng, trong khi chi phí công nghệ thông tin phần lớn chưa được kết cấu vào giá dịch vụ khám chữa bệnh, khiến nhiều đơn vị e ngại về nguồn vốn. Bên cạnh đó, sự xuất hiện của nhiều nhà cung cấp phần mềm khác nhau đặt ra yêu cầu cấp thiết về chuẩn hóa dữ liệu và khả năng liên thông, để bệnh án của một người bệnh có thể được chia sẻ an toàn giữa các cơ sở.

Hướng tới nền y tế không giấy tờ

Cuộc chạy đua số hóa bệnh án cho thấy năng lực số hóa tài liệu ở quy mô ngành đang được thử thách và nâng cấp mạnh mẽ. Khi bệnh án giấy dần lùi vào quá khứ, bài toán đặt ra không chỉ là số hóa cho kịp hạn mà còn là lưu trữ, bảo mật và khai thác hiệu quả kho dữ liệu khổng lồ được tạo ra mỗi ngày. Đây cũng là kinh nghiệm quý cho các ngành, lĩnh vực khác trên hành trình chuyển đổi số và xây dựng công sở, văn phòng không giấy tờ tại Việt Nam.